Skriva út
Lagt út: 26.08.2021

Úrslit av jodkanningum av føroyingum 40-74 ár og av føroyskum vatni

WHO mælir til, at øll heimsins lond hava eftirlit við jodstøðuni hjá borgarum. Eingi hagtøl hava verið fyri jodið í føroyingum. Nú eru úrslit av fyrstu føroysku kanningini almannakunngjørd.

Tað er Stoffskiftisfelagið, sum hevur staðið fyri verkætlanini í samstarvi við Landssjúkrahúsið, Deildina fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu, Fróðskaparsetrið og Ålborg sjúkrahús. Kanningin er fíggjað av Granskingarráðnum/ Sjúkrakassagrunninum, granskingarráðnum á Landssjúkrahúsinum, Ålborg sjúkrahúsi og Dancea research programme.

Tey siga soleiðis um kanningina og úrslitini:

"Endamálið var at kanna, hvussu jodføðslustøðan er í føroyingum í aldrinum 40-74. Harafturat eru framdar vatnkanningar av 12 ymsum støðum í Føroyum at kanna, hvussu jodstøðan er í føroyska vatninum.

Jod er lívsneyðugt fyri stoffskiftið. Ov høgt ella ov lágt jod kann elva til stoffskiftissjúkur, umframt, at ov lágt jodstøði hjá barnakonum ávirkar negativt á intelligensin hjá børnum teirra (lægri IQ). Eldri danskar kanningar vístu, at danir høvdu lágt jodinnihald, og tískil kom eitt danskt lógarkrav  í ár 2000, sum segði, at húsarhaldssalt skal tilsetast jod og at breyð, sum er í sølubúðum, skal innihalda jodríkað salt. Ein fær jod ígjøgnum kostin, og serliga høgt innihald av jod er í fiski og sjóðgæti. Í nógvum londum er eisini høgt jod í mjólk og mjólkaúrdrátti, men eingi tøl eru á føroysku vørunum.

Tað ber til at kanna jodinnihaldið í landinum, hetta svarar næstan til jodinnihaldið í blóðinum.  491 føroyingar í aldrinum 40-74 ár lótu landroyndir, hetta svarar til 10% av føroyingum í hesum aldursbólki. Jodinnihaldið varð mátað við ceri/arsen háttinum. Útslitið vísir, at median landjodinnihaldið er 101 µg/L, (21 µg/L-1870 µg/L). Íalt lógu 37 % av luttakarunum  í normal økinum, Eingin hevði álvarsligt jodtrot, men helmingurin av luttakarunum høvdu ov lágt jod í landinum í mun til WHO tilmælið. Tað var ein postivur samanhangur millum, hvussu nógvan fisk og annan úrdrátt úr sjónum luttakararnir ótu og jodstøðið í landroyndunum.

Jodinnihaldi í føroyskum vatni er sera lágt; <2 µg/L í øllum 12 støðum, sum vóru kannað.

Niðurstøða

Tey fyrstu úrslitini um jodinnihaldið í føroyingum vísur, at median landjodinnihaldið er í lægra lagi í mun til WHO tilmælið. Fleiri kvinnur enn menn høvdu lægri jodinnihald í landinum enn viðmælt, tað kann hava stóran týdning fyri fólkaheilsuna í Føroyum.

Hvat kunnu vit gera nú? Ein kanning eru ov lítið at siga nakað um jodstøðuna hjá føroyingum, men nýggjar jodkanningar eru á veg í øðrum aldursbólkum.

Góð ráð eru

- et fisk/havúrdrátt minst 2 ferð um vikuna til høvuðsmáltíð
- Nýt jodríkað húsarhaldssalt
- Kunning og fokus á jodstøðuna í Føroyum, so til ber at taka støðu til heilsuráð

Greinin um jod í Føroyum er útgivin í tíðarritinum British Journal of Nutrition og kallast Iodine nutrition among the adult population of the Faroe Islands – a population-based study. Høvundarnir eru Herborg Líggjasardóttir Johannesen, Gunnar Sjúrðarson Knudsen, Stig Andersen, Pál Weihe og Anna Sofía Veyhe. 

Innihaldið er ikki tøkt, tí tað hevur marknaðarføringar farspor, sum tú ikki hevur góðtikið. Trýst her fyri at góðtaka marknaðarføringar farspor.