Skriva út
Lagt út: 10.07.2020

Nátasjúka stavar frá suðuramerikanskum pappageykum

Deyðir papageykar, ið vórðu tveittir fyri borð av skipum ávegis frá Argentina til Europa, elvdu til nátasjúku-farsótt í Føroyum í 1930unum.

Granskarar úr fleiri londum, teirramillum Helen Wang, Bjørn Hermann og Jens-Kjeld Jensen, eru komnir eftir, at arvaligt samband er millum føroyskan havhest og suðuramerikanskar papageykar. Í eini grein í vísindaliga tíðarritinum ScienceDirect leggja teir fram úrslit av ílegukanningum, ið stuðla uppundir, at føroyski havhesturin fekk smittuna við at eta deyðar papageykar úr Suður-Amerika.

Í 1929-30 herjaði pappageyksjúkufarsótt í Amerika og Europa. 15% av teimum, ið fingu sjúkuna, doyðu. Hildið varð, at smittan stavaði frá sjúkum pappageykum úr Suður-Amerika.

Í Føroyum vórðu 174 tilburðir av nátasjúku skrásettir frá 1930 til 1938. 20% av teimum smittaðu doyði. Sjúkan var serliga vandamikil fyri barnakonur, 80% av smittaðu barnakonunum doyðu.

Kanningar hava víst, at talið á sjúkum náta er nógv minkað seinastu árini. Talið á fólki, ið fáa nátasjúku, er minkað samsvarandi. Orsøkin er serliga betri reinføri.

Greinin um sambandið millum føroyskan náta og suðuramerikanska pappageykin sæst her.

Í 2018 skrivaðu Elsubeth M. Fossádal, Mansour Grand og Shahin Gaini eina vísindaliga grein um nátasjúku í Føroyum. Tey staðfestu eisini, at betraðu reinførisvanarnir seinastu 50 árini, tá havhestur verður handfarin, hava havt við sær, at talið av staðfestum sjúkutilburðum hevur verið støðugt fallandi. Les greinina her.

Innihaldið er ikki tøkt, tí tað hevur marknaðarførings farspor, sum tú ikki hevur góðtikið. Trýst her fyri at góðtaka marknaðarførings farspor.